رسم قديمي شام غريبان در كاشان

يكي از قديمي ترين هيات هاي تهران، هيات شاهزاده علي اصغر (ع) است كه بانيانش عده اي از بارفروشان كاشاني ميدان ميوه و تره بار در پشت انبار گندم در دهه سي بوده اند، اما امروز اعضاي آن در اكثر مشاغل بازار تهران به كار مشغول هستند.

كاشاني هاي مقيم مركز مانند شهر و ديار خود آن تابوت چوبي بزرگ را كه همه جوانان با شور و اشتياق براي سرور و سالار شهيدان تشييع مي كنند، ندارند. اين مراسم هر ساله در كاشان، ابيانه، مشهد اردهال و يزد با عنوان نخل كه به ارتفاع 2 متر و طول 7 متر است و در مراسمي با شور و نواي خاصي برگزار مي شود كه در اينجا جاي آن را گهواره گرفته است.

متوسلان به حضرت علي اصغر ع درروز عاشوراي حسيني هر ساله يك كودك نوزاد را كه از قبل پدر و مادرش نذر كرده اند در اين روز نقش كوچكترين شهيد واقعه كربلا را داشته باشد انتخاب مي كنند. طوري كه لباسي سفيد بر تن نوزاد مي كنند و با مقداري مواد رنگي، لباس را به رنگ خون در مي آورند و يكي از بزرگان هيات آن را سر دستانش مي گيرد و عده اي كودك پشت سر آنها با لباس هاي سفيد، گهواره چوبي كوچكي را حمل مي كنند و انبوه سينه زنان هم پشت سر آنها هستند.

بيشتر نوحه هاي آنها از شعرهاي شاعر معروف كاشان -محتشم كاشاني كه مي توان دم دست ترين شعرهايش در وصف امام حسين ع را در كتيبه هايي كه در مساجد و هيات ها در ايام سوگواري محرم نصب مي كنند، خواند. طي مسير هر بار كه به مسجد رسيدند چهار پايه اي مي گذارند تا مداح بر سر آن رفته تا همه عزاداران كه در گروه هستند دور آن جمع شده و با خواندن نوحه براي چند دقيقه اي آنجا توقف مي كنند.

غذاي محلي كه در خانه محتشم با آن ديگ بزرگ كه ديدنش براي آنها كه به كاشان مي روند هميشه باعث تعجب مي شود، در اين ايام خود چيزي نيست جز همان آبگوشت گوشت و لوبيا معروف تمامي هيات ها كه هر كس آن را به نحوي مي پزد. اينجا به جاي نخود از لوبيا سفيد در پختش استفاده مي شود و وقتي آن را مي كوبند مانند هليم مي شود و طرفداران خاص خود را دارد.

در غروب شام غريبان تعدادي سيني بزرگ كه در داخلش با گل جاي چند تا شمع را درست كرده اند و در كنار آنها تعدادي كبوتر مي گذارند، در ابتداي دو گروه سينه زني از داخل هيات خارج مي شوند و درب خانه بانيان قديمي و بزرگ هيات مي روند. كاشاني ها اين عقيده را دارند كه اگر در شب شام غريبان عده اي به ياد صحراي تاريك كربلا شمع روشن مي كنند، با ابتكار و اجرا عزاداران كاشاني بوده است. از زمان پايه ريزي هيات منبري اش مرحوم كافي بوده است. مرحوم فلسفي و مرحوم محمد علي غروي از واعظ هاي معروف آن روز تهراني در اين حسينيه بر منبر مي رفتند. مداح هايي مرحوم اصغر ذولفقاري با آن صداي گيرا كه هر چند وقت يكبار در مناسبت ها صدايش از راديو پخش مي شود و احمد شمشيري سازگارو علي انساني در ايام سوگواري اينجا مراسم داشتند. از خاطرات اعضاي قديمي اينجا تلاوت قرآن توسط 2 برادر نوجوان قبل از شروع سخنراني مرحوم كافي در ايام ماه رمضان در مسجد توفيق است امروز آن دو با نام هاي محسن و مرتضي طاهري از مداحان معروف تهران هستند. كاشاني هاي مقيم تهران علم معروف و بزرگي دارند كه 31 تيغه دارد. اين علم كه به دليل سنگيني جابه جا نمي شود، هر سال در حسينيه برپا مي شود. در اين علم حدود 15 كيلو طلا به كار رفته است.