ارزشمندترین منبع دنیا دیگر نفت نیست

 «آشوك بلاني» رئيس فن آوري شركت شلمبرژر طي سخناني در همايشی در هوستون نمي توانست أفسوس خود را از اينكه يك چاه معمولي نفت یا گاز فقط حدود 10 گيگا بايت اطلاعات يعني چيزي معادل حجم اطلاعات بيش از دو فيلم سينمائي با خود ندارد، پنهان كند. در يك مطالعه پژوهشي كه بصورت مشترك توسط MIT و Deloitte در اواخر سال ٢٠١٤ روي بيش از ٤٨٠٠  نَفَر از ﻧﺨﺒﮕﺎن در صنايع مختلف بعمل آمد مشخص شد كه بلوغ ديجيتالي در صنعت نفت و گاز برابر 68/4 در مقياس ١٠ است. همچنين در يك ارزيابي بعمل آمده از ميزان جذب فناوري هاي ديجيتالي در بخش هاي مختلف صنعت و خدمات، با كمال تعجب معلوم شد كه صنعت نفت و گاز به همراه بخش هاي آموزش، بيمه و بهداشت در انتهاي جدول قرار دارد. باور این نکته براي صنعتي كه اين همه مهندس و خبره در علوم مختلف در آن مشغول به كار هستند واقعاً تعجب آور است.

مجله اکونومیست در مقاله ای جدید و جذاب ارزشمندترین منبع دنیا را داده ها (Data) اعلام کرد.در حال حاضر پنج شرکت گوگل، آمازون، اپل، فیسبوک و مایکروسافت ارزشمندترین بنگاه‌ها در دنیا هستند. سودهایشان سرسام‌ آور است بطوری که آنها روی‌هم ‌رفته 25 میلیارد دلار سود خالص در فصل اول سال 2017 جمع کرده اند. تقریباً تمام رشد درآمد در حوزۀ تبلیغات دیجیتال در آمریکا در سال گذشته، مدیون گوگل و فیسبوک است. یک قرن قبل، منبع مد نظر نفت بود. اکنون غول‌ها به نگرانی های مشابهی دامن زده‌اند که به «داده‌ها» Data مربوط می‌شود، یعنی به نفتِ عصر دیجیتال!

کنترل شرکت‌های اینترنتی بر داده‌ها، قدرت شگرفی به آنها می‌دهد. الگوهای قدیمی دربارۀ رقابت که در عصر نفت تدوین شدند، در آنچه به «اقتصاد داده‌ محور» مشهور شده منسوخ به نظر می‌آیند.بطوری که در این بازار به رویکرد جدیدی نیاز است.

قرارداد دو غول نفتی و ارائه نرم‌افزار رایانه

ماه گذشته شرکت مایکروسافت همکاری خود با شرکت هالیبرتون در زمینه یادگیری ماشین، واقعیت افزوده و تکنولوژی اینترنت اشیا در صنعت نفت و گاز را اعلام کرد.همکاری این دو نشان دهنده این است که مایکروسافت استراتژی بلند مدت شرکت خود را از تجارت PC ها به سمت تکنولوژی‌های جدید تغییر داده است. تکنولوژی‌های یادگیری ماشین، واقعیت افزوده و اینترنت اشیا به شرکت ها کمک می کند بجای اینکه فقط اطلاعات را ذخیره کنند، از آنها استفاده کنند.

حوزه همکاری این دو شامل استفاده از تکنولوژی‌هایی به ‌منظور پی بردن به خواص مخزن، مدل‌سازی و شبیه‌سازی، ایجاد برنامه‌های کاربردی تعاملی و دیجیتالی‌سازی دارایی‌های حوزه اکتشاف و تولید (E&P) است. این توافق درواقع بین یک لیدر جهانی در حوزه «رایانش ابری»  Cloud Computing)) تحول دیجیتال و یک لیدر جهانی در حوزه E&Pاست.

بر خلاف آنچه كه تأكنون به صورت سنتي  تصورمي شده صنعت نفت جز يك كسب و كار با فناوري بالا (high-tech ) نيست. به طور مثال در سازند پيچيده مخزني كه هزاران فوت زير زمين قرار دارد با نقشه هاي سه يا چهار بعدي آن بدون ابزار پيشرفته, نمي توانيد عملیات حفاري را آغاز كنيد. به ويژه زماني كه دريابيم آنچه شركت هاي نفتي و اصولاً صنعت نفت از آن بهره اي نبرده اند؛ ايجاد زنجيره ارزش افزوده اي است كه ناشي از پيوستگي و يكپارچگي بين داده ها و اطلاعات از عميق ترين نقاط يك چاه نفت تا دفاتر شركت های مدنظر است.

یکی از دارایی های و دستاوردهای شرکت هاليبرتون ، پلات فرمي  موسوم به  Decision Space است. اين شركت پلات فرم مزبور را از يك سو با رايانش ابري شركت مايكروسافت و از سوي ديگر با قابليت هاي هوش مصنوعي جفت و جور كرده است. حاصل  اين كار، ايجاد پتانسيل بالفعلي است كه  نه تنها داده ها و اطلاعات خروجي از فيلدهاي كارفرمايان E&P را گرفته و سازمان مي دهد بلكه با استفاده از ويژگي يادگيري ماشين، تصميم های به مراتب بهتري در خصوص اينكه مثلا چه قطعه اي از تجهيزات می بايست سریعاً تعويض شود يا چگونه يك عملیات توسعه و بهره برداری از یک میدان  را مي توان سريعتر و ارزانتر انجام داد ؛ اتخاذ مي نمايد.

+++++

 خدمات ارائه شده از سوی مایکروسافت باعث خواهد شد تا شرکت هالیبرتون نخستین شرکت اکتشاف و تولید صنعت نفت و گاز خواهد بود که با این تکنولوژی، میدان نفتی را به دفتر خود وصل می‌کند.در حال حاضر هالیبرتون جلودار تحول دیجیتال در صنعت اکتشاف و تولید است. از این توافق می‌توان بعنوان اولین قدم‌ها برای تحول دیجیتالی در صنعت نفت و گاز یاد کرد و از لحاظ استراتژیک بسیار مهم است. بطوری که سایر شرکت ها و رقبا در حوزه نفت و گاز و رایانش ابری هم بدنبال این توافق آنها هم در این تعامل جدید وارد می شوند.

این یادداشت در شماره 593 هفته نامه دانش نفت و شماره 160 روزنامه ثروت در اول مهر 1396 چاپ شده است.