صفحه اول تماس با ما RSS                     قالب وبلاگ
  
الفبا
گزارش ، یادداشت و گفتگو + عکس

 

دلالان نفتی ، تحریم را نمی شناختند

در اولین بازدید رئیس جمهور از وزارت خانه های دولت قرعه به نام وزارت نفت افتاد. بیژن نامدار زنگنه با اعلام خط مشی جدید این وزارت خانه  بر مبنای سیاست تمرکز فروش نفت خام در شرکت ملی نفت ایران گفت که  از این پس دیگر نفتی به دلالان فروخته نمی ‌شود.هنوز صحبت های زنگنه به پایان نرسیده بود که برای یافتن سوالاتی درباره علت حضور دلال های نفتی در زمینه فروش نفت این سرزمین که محصولی ملی است و باید در حفظ و حراست از آن پاک دستی و امانتداری را مدنظر قرار داد؛ به سراغ دست اندرکاران این کار رفتیم. مدیریت امور بین الملل شرکت ملی نفت ایران به عنوان یکی از مهمترین مدیریت های وزارت نفت متصدی صادرات واردات معاوضه نفت خام و فرآورده های نفتی است. در این زمینه با تمام مشقت ها و ترافیک کاری روزهای آخر سال به سراغ متولی فروش نفت  ‹‹سید محسن قمصری›› رفتیم تا صحبت های ایشان را در زمینه حضور دلالان و واسطه ها در بازار فروش نفت ایران بشنویم. سید محسن قمصری از حیث گستره تجربه مدیریت در حوزه امور بین الملل نفت جایگاه برجسته ای دارد. او فعالیت خود را در صنعت نفت از سال ۱۳۶۱ با سمت در کارشناس امور برنامه ریزی این مدیریت آغاز کرد. با شروع به کار دولت تدبیر امید تیتر مشترک بسیاری از رسانه ها در روزهای واپسین مرداد ۹۲ خبر از بازگشت فردی متخصص به مسند کار در یکی از استراتژیک ترین جایگاه های این مملکت می نوشتند:‹‹بازگشت مدیر سابق امور بین الملل نفت به شرکت ملی نفت ایران. در حالی که در تیر ماه سال ۹۱ با حکم احمد قلعه بانی (مدیرعامل وقت شرکت ملی نفت ایران) از مدیریت امور بین‌الملل شرکت ملی نفت ایران برکنار شده بود و به پیشنهاد وزیر نفت دوباره طی حکمی از سوی قلعه بانی، قمصری به این سمت منصوب شد.››

  • بحثی که این روزها نقل محافل شده است.صحبت از دلالی نفت است … آیا رانت باعث دلالی نفت شده است یا شکستن و دور زدن تحریم ها باعث آن شد؟

ابتدا باید گفت در دولت قبلی به دلیل نیازهایی که دولت داشت سعی در این بود که یکسری از شرکت های خصوصی را وارد کار بکنند که در صادرات نفت کمک ما بکنند. خب نظر خوبی بود که بتوانند در افزایش درآمد کشور بخش خصوصی هم نقشی داشته باشند.اما این نظر در همان ابتدا با یک عدم شناخت مواجه بود.کسانی  که بدنبال این کار بودن واقعیت های تحریم را نمی شناختند. ما تقریبا از بیست و پنج شش سال پیش که تحریم های اولیه شروع شد.انواع تحریم ها را دیدیم و با آن دسته و پنجه نرم کرده ایم. این تحریم های این دوره یک تحریم دیگری است و شرایط خاصی دارد.کنترل ها خیلی بیشتر است و حساب شده تر است، هدفمند تر و هوشمند است.کسانی که بدنبال این بودند که از بخش خصوصی استفاده کنند.به عقیده من تحریم ها را نمی شناختند.فکر می کردند بخش خصوصی می تواند این تحریم ها را دور بزنند.ببینید نفت خام با خیلی از کالاهای دیگر فرق می کند. با کالاهای عمومی که مصرف کنندگان آن معلوم نیستند فرق می کند.فرض کنید شما یک کالای خانگی را تولید می کنید شما می توانید از طریق واسطه های مختلف به روش های بازاریابی حتی برای این کالا تقاضا ایجاد نمایید. در حالی که پایه و اساس نفت با تعریف های بازاریابی سایر کالاهای امروزی فرق می کند.نفت خام خریداران مشخص دارد.پالایشگاهای خاصی می تونند نفت خام های خاصی را بخرند.شما هم فرض را بر این بگذارید که تحریم های بانکی،بیمه ای هم نبود اما مصرف کننده خاصی این وسط وجود دارد و در گلوگاه آمریکایی ها ایستاده اند و مانع می شوند. دیگر فرقی نمی کنه شرکت نفت خودش نفت را بفروشد یا واسطه.

  • صحبت در همین جا است.خیلی ها تصورشان در آن مقطع زمانی این بود که اگر فروشنده عوض شود می توان نفت ایران را در حال و هوای تحریم فروخت.

اشتباه همین جا بوده است. یعنی چون تحریم را نمی شناختند. بخاطر همین تصورشان این بود که اگر فروشنده عوض می شد می توانند نفت را بفروشند.لازم است بگویم اگر محموله نفتی حتی ده دست هم می چرخید به علت مشخصات فنی نفت خام هر کشوری باز هم  مشخص می شود. نفت خام به محض اینکه از پایانه نفت جزیره خارک خارج شود.توسط دستگاه های  نظارتی کاملا کنترل و پیگیری می شود.این دیگر فرقی نمی کنه نفت خام را خودش بفروشد یا واسطه بفروشد و چند دست بچرخد. در انتها آن پالایشگاهی که می خواهد مصرف کند آن نفت خام را نمی خرد.

  • مشکل اصلی را شما در فروشنده که مورد فشارهای بین المللی است می بینید یا خریدار؟

الان با توجه به شلوغ بازاری که واسطه ها در بازار انجام داده اند خریداران یک مقدار بیشتری توجه می کنند.خریداران به خاطر ترس و واهمه ای که از سوی غول های تحریم کننده دارند و برای اینکه دچار مشکلات اقتصادی نشوند طبیعی است که در خرید دقت می کنند. بنابراین مشخص است که واسطه ها نمی توانند کاری بکنند اما این وسط  از این حسن نیت و عدم اطلاع مسوولین وقت واسطه ها سوء استفاده هم کردند.فکر می کردند که می توانند با ایجاد رانت به منافعی برسند که خوشبختانه با هوشیاری که مجموعه نفت غیر از چند مورد محدود که تحت فشار خاصی محموله هایی به افراد واسطه داده شد کار خاصی انجام نشده و در عمل هم برای مسولین کشور هم ثابت شد که واسطه ها یا دلال ها نتوانستند کار خاصی را انجام دهند.

  • به غیر از محموله نیرو انتظامی، محموله دیگری هم بوده که تا الان رسانه ای نشده است؟

یک چندتایی همان ها هست که مشخص شد که آنها قادر بفروش آن نیستند و بعضی از این محموله ها هم که از طریق واسطه ها رفته بود در انتها برگشت به خود شرکت نفت تا آنها را بفروشد.

  • یعنی آن نفت های روی آب که می گفتند نفت رو دست مانده این واسطه ها بود که نتوانستند بفروشند.

تعدادی از محموله ها همان ها بودند. بنابراین در عمل ثابت شد که این واسطه ها نمی توانند کاری بکنند و شد همان حرفی که از ابتدا می گفتیم که در عمل ثابت شد. بخاطر همین الان هم هیچ تصمیمی برای اینکه نفت خام را از طریق واسطه ها به شرکت ها بدهیم نداریم و تمام کار را مدیریت امور بین الملل شرکت ملی نفت دارد انجام می دهد و خوشبختانه با توجه به شرایط تحریم می شود  گفت اوضاع،اوضاع مناسبی است.

  • این محدودیت فروش روزانه ای که گفته می شود چگونه است؟

ما سقف فروش نداریم. برای خریداران ما سقف خرید گذاشته اند. بنابراین ما از هر روشی که بتوانیم سعی در افزایش فروش داریم و می شود گفت که در حال حاضر موفق هستیم.منتهی بنابر دلایلی که روش کار هر واحد بازرگانی است نمی توان آنها را رسانه ای کرد.

  • آقای مدیر یک صحبتی که در حال حاضر برای بازگشت شرکت های بزرگ نفتی به ایران، بحث فروش نفت ایران توسط شرکت های شل و توتال به عنوان واسطه است.

این موضوع یک مقدار جنجال رسانه ای برای رسیدن به اهداف افراد خاص است. اگر کسی صنعت نفت و بازار نفت را بشناسد به راحتی متوجه شود که درج چنین اخباری دروغ است.

  • بیشتر توضیح می دهید.

این درست که شرکت بزرگی مثل شل در زمینه های فنی با ما ارتباطات خوبی دارد.ولی آنها به خاطر مسائل سیاسی قادر به خرید از ما نیستند و این کار را نمی کنند و ما هیچ درخواستی از سوی شرکت های شل و بی پی و توتال نداریم.این شرکت ها بدلیل منافعی که در آمریکا دارند و این منافع خیلی بیشتر از منافعشان در ارتباط به ایران است.اصلا به خاطر آن منافع حاضر نیستند خودشان را به خطر بیندازند. چون شرکت شل علیرغم ارتباطات تکنیکی و فنی خوبی که با ما دارد اما به خاطر تحریم کنار ایستاده است و ریسک هم نمی کند که بیاید واسطه گری نفت ما را انجام بدهد. این خبرها متاسفانه خبرهایی است که توسط همین دلال ها در نشریات  به میان می آید.تا افکار عمومی را ببرد به آن جهت که اگر قرار است واسطه نباشد چرا آنها هستند. در حال حاضر نه درخواست از سوی آنها هست نه از طرف ما.

  • راه های مقابله با دلالی فروش نفت چگونه است؟

مقابله با دلالی نفت اساسا چیزی را الان من واقعی نمی بینم که بخواهم با آن مقابله کنم.بحث اینه که با توجه به شرایط نفت هیچ مصرف کننده نهایی حاضر نیست این نفت را بخرد.ببینید یک موقع ای است که شرایط شرایط عادی هست و در این شرایط برای شما ممکن بعضی از بازارها اصلا صرف نکند خودت حضور پیدا کنی.در یک چنین شرایطی معمولا شرکت های بزرگ نفتی از واسطه ها استفاده می کنند.واسطه می تواند باعث گسترش بازار بشود. شما مطمئن باشید که اگر شرکت نفت در شرایط موجود خودش نتواند بعضی از پالایشگاه ها نفت بفروشد دلال هم نمی تواند.کلیه بنادر و گمرکات دنیا الان دارند کنترل می کنند.عملا دلالی نمی تواند محلی از اعراب داشته باشد که ما بخواهیم با آن مقابله کنیم.شرایط طوری نیست که دلالی بخواهد کاری انجام بدهد.

  • البته یک تقاضا هم از سوی انجمن صادر کنندگان فراورده های نفتی است.

همین ابتدا بگویم آنها هم نمی توانند بفروشند.نه اینکه ما در را بسته باشیم و بگوییم نیایید.وقتی می گوییم «بسم الله »اول یک محموله را بصورت آزمایشی ببینیم می توانید بفروشید یا نه تا الان هیچ واسطه ای، دلالی یا بخش خصوصی به دلیل تحریم نتوانسته کاری بکند و محموله ای را بفروشد.چون خریدار نهایی مشخص است و آنها حاضر نیستند نفت ایران را بخرند.آنها فقط نفتی را می برند که تحریم به آنها اجازه می دهد بخرند. شاید برایتان جالب باشد که بگویم روزانه بیش از  ده ها تقاضا از دلال ها و واسطه برایمان می آید که غالبا دنبال رانت هستند.آنها قیمت های آنچنانی یا تخفیف های بسیار عجیب و غریب پیشنهاد می کنند که طبیعی است اصلا نمی توان به آنها محموله نفتی را تحویل داد.

  • با توجه به توافق نامه ژنو چشم انداز شما از سال آینده چگونه است؟آیا شما در این چند هفته گذشته تغییرات را احساس می کنید؟ تسهیلی در کار شما شده است ؟

در دنیا معمولا شرکت هایی که در رابطه با نفت فعالیت می کنند. یا حمل و نقل و بیمه در کوتاه مدت برایشان خیلی سخت است که کار بکنند.تمام شرکت های بیمه دنیا چون مطمئن نیستند که بعد از شش ماه وضعیت چگونه می شود.

هیچ عمل خاصی را انجام نداده اند.چون اگر شرکت های بیمه ببیند این وضعیت برای یک دوره بلند مدت خواهد بود یا به طرف بهبود است خب ممکن است بیایند و وارد کار شوند.اما چون مطمئن نیستند که در پایان این دوره شش ماهه وضعیت چگونه خواهد شد.عملا هیچ شرکت بیمه بین المللی هم تا حالا حاضر نشده که پوشش بیمه ای را انجام دهدو هیچ شرکت بین المللی حمل و نقل دریای هم هنوز حاضر نشده با ما قرارداد ببندد.

  • رونقی داشته؟

ما رونق را از جاهای دیگر داشته ایم؛ نه به دلیل بیانیه ژنو.اما رونق این بیانیه اینه که حالا شرکت های نفتی جرات می کنند می آیند و می روند.ملاقات می کنند.اگر تا دو ماه پیش حتی تلفن های ما را جواب نمی دادند.حالا باب ملاقات و مذاکره باز شده است.در واقع فضا فضای همفکری و تعامل شده است.ولی عمل قطعی و فیزیکی تا به حال انجام نشده است.شرایطی که هست و قابل تصور است و انتظار هم نیست که سریع درها باز شود و تمام مشکلات حل شود ولی فضا فضای خوبی شده است.اثر آن طوری است که کسانی که حتی تلفن ما را حاضربه جواب دادن نبودن الان می آیند در تهران می نشینند  و صحبت می کنند یا ما را دعوت می کنند حداقل می توان گفت فضا بهتر شده است.

  • برای بدست آوردن بازارهای از دست رفته باید چه کار کرد؟

برای به دست آوردن بازارهای از دست رفته باید صبر کنیم تا شرایط تحریم تغییر کند.خوب البته باید ببینیم چگونه شرایط تحریم برداشته می شود.شرایط بعد از تحریم چگونه خواهد بود.اگر شرایط بازار عادی شود و شرایط رقابت عادی در بازار حاکم شود ان شاالله اگر عمری باشد آنوقت راهش را بلدیم چگونه سهم بازارمان را بدست بیاوریم.

  • بازار از دست رفته ما کدام کشورها هستند؟ کدام کشورهای نفتی جای ما را گرفتند؟

عمده آنها کشورهای اروپایی هستند.کشورهای روسیه،عراق و عربستان سعی دارند جای ما را پر کنند. چون نفت خام ما نفت خاصی است و کشور های پالایشگاه های ما در اروپا را نفت کشورهای روسیه ،عربستان و عراق بطور عمده تامین کرده اند.

  • پس گرفتن بازار از آنها سخت است؟

اگر شرایط بازار به حالت عادی برگردد، سخت هست اما غیر ممکن نیست.البته بستگی به شرایط  دیگر هم دارد.به دلیل رکودی که وجود داره خب تقاضا هم کم است و طبیعی است اگر شرایط اقتصادی دنیا عوض شود تقاضا تغییر پیدا کنه راحت تر می توان نفوذ کرد.ولی این را هم باید گفت که شرایط اقتصادی دنیا همیشه سخت بوده است.من یادم نمی آید که همه چیز آسان بوده اصلا دنیا دنیای سختی است.خیلی راحت نیست که ما بیاییم بنشینیم پای تلفن و خیلی راحت ۳ میلیون بشکه نفت بفروشیم.اصلا هیچ کجای دنیا اینجور نیست.حتی برای شرکت های اروپایی و آمریکایی هم با سختی دارند کار می کنند.

  • مگر ما مشتری ثابت پیدا نمی کنیم.زمانی صحبت از این موضوع بود که پالایشگاه های مختلف جهان بر مبنای گرید نفتی میادین یا کشورهای نفتی خاصی تنطیم شده است و نمی توان نفت ما را تحریم کرد.

نخیر هیچ پالایشگاهی به شما تضمین نمی دهد که همیشه از شما نفت بخرد.بله پالایشگاه هایی هستند که با نفت خاصی سنخیت دارند و راحت تر کار می کنند.ولی دنیا محل رقابت است.اگر کسی بیاید نرخ ارزانتری بدهد.یا شرایط بهتری بدهد طبیعی است که هر پالایشگاهی بدنبال سود خودش است و می رود سراغ آنها و امروز هم درسته که پالایشگاه ها برای نفت خاصی طراحی شده اند ولی مخلوط سازی و نفت خام های سنتتیک مرسوم است و خیلی از پالایشگاه ها می توانند با ترکیب نفت خام های مختلف نفت خامی را که می خواهند بدست می آورند.الان دیگر این کار از سوی پالایشگاه ها یک امر عادی است . اینکه فکر کنیم یک پالایشگاه،دوتا،ده تا پالایشگاه نفت ما را می خرند با خیال راحت بنشینیم کنار که همیشه می خرند اصلا اینطور نیست.ما در حالت عادی هم همیشه باید بازار را رصد کنیم تا سهم مان را حفط کنیم. ما در سی سال گذشته هیچ وقت راحت نبودیم حتی در مواقعی که شرایط بانکی عادی بود و حمل و نقل وجوه مان عادی بود.سیستم های بانکی کارهای استاندارد را انجام می دادند.همیشه در بازار رقابت بوده هرکس دنبال سهم بیشتر از بازار بوده است

  • سوالی که الان هست که شما باید هر روز نفت بفروشید یا در قالب قردادهای از قبل تنظیم شده نفت را صادر و تحویل می دهید.

نه.تقریبا هر روز مذاکره داریم.البته هر روز بفروشیم معنا ندارد منظور این نیست که به روز نیست قرارداد ها مدت هاش با هم فرق می کند این ها در یک زمانی شروع نمی شود و در یک زمانی تمام شود.بطور مرتب این فروش ها باید انجام شود.

  • وارد بحث نیرو انتطامی و سورینت بشویم. در رابطه با نیرو انتطامی گفتند که برای تامین کسری بودجه متمسک به فروش مستقیم نفت شدند. چرا اینطوری شد؟

ببینید این نمی تونه باشه اگر تامین کسری باشد خیلی از سازمان ها و ارگان ها کسری دارند.اگر قرار باشد نیرو انتطامی بخاطر کسری بودجه نفت بدهیم تا برای خودش بفروشد. باید به همه وزارت خانه ها و سازمان ها خواستار هه نفت بدهیم. منتها تحت شرایط خاصی در مقطعی که من هم در اینجا نبودم.براساس ضرورت هایی این کار انجام شده است.

  • چرا نیرو انتظامی آیا تصور این بود از توانمندی این نهاد در بازار می توان استفاده کرد؟

این بر می گرده به همان جوابی که اول دادم.عدم شناخت بازار خرید و فروش نفت خام و تحریم یک موضوع بسیار ساده است.خیلی صریح بگویم افرادی که تحریم  را ورق پاره ای بیش نمی دانستند فکر کردن واسطه ها می توانند بیایند و کار بکنند.طبیعی است که با واسطه ها هم اولین شرطی که مطرح می شود بحث ضمانت نامه پرداخت است. شاید فکر می کردند که نیروی انتطامی یا نیروهای مسلح بدلیل ضمانتی که وجود داره،پرداختش حداقل آسان تر است.این شرکت های وابسته به نهادهای نظامی متاسفانه نتوانستند خوب و سریع و بموقع بفروشند.حالا گردش پول آن یک بحث دیگری است که در مسائل مالی و بانک مرکزی می شود دنبال آن گشت. ولی اساس کار آن تصوری که فکر می کردند این شرکت ها می توانند تحریم را دور بزنند غلط بود.بدلیل عدم شناخت از تحریم و فروش این محموله ها بعدها با کمک نیروهای خود ما انجام شد.ساده اندیشی بود نسبت به تحریم ها و فکر می کردند این ها نیروها و ارگان هایی هستند که در بدنه دولت هستند و می توان به آنها اعتماد کرد.در شرایط معمولی اگر یک فرد عادی بیاید خیلی راحت نمی توان به آن اعتماد کرد و یک دفعه دویست میلیون دلار نفت دستش داد و بگوییم برو برایمان بفروش. وجوه ای هم که دستشان مانده به نطرم سوخت نمی شود ولی به سختی به خزانه برمی گردد.با هماهنگی هایی که دارد می شود یا وجوه پرداخت خواهد شد یا به حساب سازمان ها گذاشته خواهد شد.

  • و بابک زنجانی؟

عمده کار روی بابک زنجانی است.بقیه یه محموله بوده نسبت به کار بابک زنجانی خیلی هم مشکل نداشتند.منتهی آقای زنجانی است که چندین محموله برده که متاسفانه وجوه آن را برنگردانده است که خوشبختانه وجوه بخشی از این محموله را در دور جدید پس گرفته ایم.و الا مبلغ بدهی او بیشتر از این حرف ها بوده.محموله هایی را پس گرفته ایم و خودمان فروخته ایم.

  • به نظر شما زنجانی تاجر بود که سد تحریم را شکست یا رانت خوار؟…

ببینید اصطلاح تحریم را دور زدن قبول ندارم.کسانی که تحریم را دور می زنند بدنبال رانت خواری هستند.خیلی ساده شما وقتی کالا را می فروشید خریدار باید توسط یک کانال بانکی پول را مستقیم به ما برگرداند.کسانی که می خواهند تحریم را دور بزنند.چه کار می کنند می خواهند پول را از خریدار بگیرند دست به دست کنند در شرکت های مختلف بچرخانند و در آخر به ما برگردانند این یعنی رانت خواری یعنی استفاده از شرایط یعنی کش رفتن پول مملکت در حالی که با تحریم باید مقابله کرد.ما بایستی بتوانیم سیستم بانکی مستقل ایجاد بکنیم که خریدار بتواند بطور مشخص از طریق این سیستم بانکی به حساب ما پول واریز کند.این یعنی حمله به تحریم،مقابله با تحریم،دور زدن تحریم یعنی لفت و لیس،دور زدن تحریم یعنی ایجاد منافع برای افراد خاص،دور زدن تحریم یعنی ویژه خواری در حالی که مقابله با تحریم مشخص است.دور زدن تحریم هزینه دارد.کسانی که همواره حرف از دور زدن تحریم می زنند دنبال منافع خودشان هستند.

  • با نگاه به سیاست های اعلام شده از سوی مقام رهبری درباره سایست های اقتصاد مقاومتی ،تقویت بخش خصوصی را مدنظر قرار دارند…. آیا بر مبنای اثرات تحریم و درس هایی که می توان از این تحریم ، در امور بین الملل آیا بخش خصوصی واقعی می تواند وارد شود.

آن بخش خصوصی که مد نظر رهبری هست یک بخش خصوصی فعال و زاینده است.نه یکسری دلال و رانت خوار متاسفانه در بخش نفت یکسری دلال هستند که به دنبال رانت هستند می گویند شما به ما تخفیف آنچنانی از سهم بیت المال بدهید که من دو سه نفری که یک شرکت زده ایم استفاده کنیم.به نظرم این بخش خصوصی نیست.این دلال بازی است و الا بخش خصوصی باید بیاید کمک ما،مگر در حال حاضر وزارت نفت به پتروشیمی ها که خصوصی شده اند کمک نمی کند.اگر قرار باشد ما به قیمت آزاد خوراک را به پتروشیمی ها بدهد که خیلی از آنها ورشکست می شوند.بدلیل آنکه برای هزاران نفر اشتغال ایجاد کرده اند به عنوان بخش خصوصی دارند با قیمت ترجیحی خوراک دریافت می کنند. بهترین کمک بخش خصوصی به ما در زمینه فروش نفت این است که پالایشگاه ایجاد کنند یا بخرند.در واقع ایجاد بازار و تقاضا در بازار های مصرف،بخش خصوصی می تواند این کار را انجام دهد خیلی هم توانمند است چون زدن پالایشگاه اینقدر هزینه ای ندارد.بخش خصوصی کمک کند در بازار هدف رخنه کند کمک اش از ما. در حال حاضر روال است که خیلی از تولید کنندگان مثل عربستان ،عراق و کویت در بازار مصرف دارند سهم پالایشگاهی می خرند وقتی سهم پالایشی می خرد با این شرط که نفت خام خودش را به آنجا ببرد.بخش خصوصی ما اگر خیلی حرف برای گفتن دارد بروند سهم بخرند.نفت خام ایران را ببرند اصلا ما کمک این بخش خصوصی هم می کنیم.

  • ما به غیر از نفت خام در سایر محصولات نفتی هم تحریم تاثیر گذاشت.

عمده مشکل ما در نفت خام است و در آن خیلی حساسیت است.روی بنزین همینطور می شود  گفت که در واقع کلیه محموله هایی که به ایران وارد یا صادر می شود حساسیت بسیار است.ولی روی دوتا قلم فروش نفت خام و خرید بنزین حساسیت بسیار است. بقیه محصولات بسیار راحت تر این عملیات انجام می دهند.

 چاپ شده در شماره 71 ماهنامه صنعت و توسعه – اسفند 1392

اسلایدر